श्री.संत सेना महाराज (इ.स.१३७९ -१४४८) संत सेना महाराजांचा जन्म मध्य प्रदेशातील बांधवगड येथे झाला. ते वारकरी संप्रदायातील एक संत असून त्यांना ज्ञानेश्वर नामदेवांच्या परिवारातील मानले जाते. सेना महाराजांचा मूळ व्यवसाय नाभिकाचा होता. त्यांचे वडील हे ज्ञानेश्वरांचे वडील विठोबा, यांचे गुरुबंधू होते. रामानंद स्वामी हे त्यांच्या गुरूंचे नाव होते. लहानपणापासून सेना यांना परमेश्वरभक्तीची आवड होती. त्यांच्या … Read more
शाहू महाराज लौकिक अर्थाने राजे होते, तरी खऱ्या अर्थाने ते लोकराजे म्हणूनच सर्व परिचित होते. छत्रपती शाहू महाराजांच्या प्रेरणेने, प्रोत्साहनाने आणि अखंड परिश्रमाने महाराष्ट्रात अभूतपूर्व स्वरूपाची सामाजिक बदलाची प्रक्रिया सुरू झाली. जन्म बालपण व शिक्षण जयसिंगराव उर्फ आबासाहेब घाटगे हे कोल्हापूर जवळच्या कागलचे जहागीरदार होते. ते कोल्हापूर संस्थानाचे प्रतिनिधी म्हणून काम पाहत होते. त्यांना २६ … Read more
जगदीश खेबुडकर ( १०मे१९३२ — ३मे २०११ ) हे मराठी चित्रपटसृष्टीतील एक दिग्गज आणि अष्टपैलू गीतकार होते. गेली ५१ वर्षे चित्रपट सृष्टीत गीत लेखक म्हणून कार्यरत होते. आज तागायत त्यांनी सुमारे ३०० चित्रपटांसाठी ३००० गीते लिहिली. शिवाय ३५०० कवितांचे लेखन केले. लेखनाचे सर्वात जास्त राज्य पुरस्कार त्यांना मिळाले आहेत. जन्म बालपण शिक्षण. जगदीश खेबुडकर यांच्या … Read more
भगवान महावीर(Bhagwan Mahavir) जैन धर्माचे 24 वे तीर्थंकर असून, ते अहिंसा व शांतीचे प्रतीक मानले जातात. भगवान महावीर (Bhagwan Mahavir) जन्मापूर्वीची सामाजिक स्थिती. समाजात बहुसंख्य लोक दरिद्री होते. स्त्रिया आणि क्षुद्रांना समाजात कोणतेही स्थान नव्हते . धर्माच्या नावाखाली अनेक वाईट प्रथा होत्या. संपूर्ण समाज रुढीपरंपरांच्या विळख्यात अडकला होता. लोक चमत्कारांना महत्त्व देत होते. अशा सामाजिक … Read more
मनोगत वक्तृत्व (vaktrutva)- सध्याच्या गुंतागुंतीच्या जीवनात समर्थपणे आणि यशस्वीपणे जगण्यासाठी अंगी वक्तृत्वकला असणे आवश्यक आहे. वक्तृत्वाच्या जोरावर आपण आपल्या भावना इतरांना सांगू शकतो, विचार पटवून देऊ शकतो. वक्तृत्वकलेमुळे माणसाचे व्यक्तिमत्व आकर्षक बनते. चांगले लिहावे कसे, चांगले वाचावे कसे याचबरोबर चांगले बोलावे कसे हेही विद्यार्थ्यांना शिकवायला पाहिजे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे वक्तृत्व कला ही प्रयत्न साध्य कला … Read more
Subhas Chandra Bose- भारतभूमी ही महान नररत्नांची खाण आहे. या भूमीला लाभलेले एक तेजस्वी आणि अनमोल रत्न म्हणजे नेताजी सुभाषचंद्र बोस. सशस्त्र क्रांतीचे समर्थक, आझाद हिंद सेनेचे संस्थापक आणि प्रखर राष्ट्रभक्त म्हणून त्यांचे नाव भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात सुवर्णाक्षरांनी लिहिले गेले आहे. त्यांच्या अद्वितीय धैर्य, त्याग आणि राष्ट्रनिष्ठेमुळे ते आजही भारतीयांच्या हृदयात अजरामर आहेत. नेताजी सुभाषचंद्र बोस.(Subhas … Read more
स्त्री शिक्षणासाठी सावित्रीबाईंनी पुढाकार घेतला. त्यासाठी सर्वप्रथम त्यांना स्वतःला शिक्षण घ्यावे लागले. शाळेत मुला-मुलींना शिकविण्यास जाणाऱ्या सावित्रीबाईंना समाजाने दगड- धोंडे मारले. शेण फेकले, असभ्य भाषेत निर्भत्सना केली. या सर्व प्रतिकाराला सावित्रीबाई धैर्याने सामोऱ्या गेल्या. म्हणूनच त्यांचे कार्य इतिहासात अजरामर ठरले आहे. अज्ञानाच्या अंधारात खितपत पडलेल्या स्त्रियांना ज्ञानाचा प्रकाश त्यांनी दाखविला. त्यांनी लावलेल्या ज्ञानज्योतीच्या प्रकाशामुळेच आज … Read more
म. जोतिबा (Mahatma Jyotiba Phule) यांच्या जन्माच्या वेळी महाराष्ट्रात जातीवादाचा प्रभाव समाजावर होता. ब्राह्मणांचे सर्वत्र वर्चस्व होते. वर्ण, वर्ग श्रेष्ठत्व, विषमता, अस्पृश्यता, जातीभेद, यामुळे समाज पोखरला होता. स्त्रिया आणि शूद्र यांना माणूस म्हणूनही लेखले जात नव्हते. याच काळात ‘ समाजक्रांतीचे जनक ‘ म. जोतिबा फुले यांचा जन्म झाला. जोतिबा फुले यांचा जन्म व घराण्याची पूर्वपीठिका. … Read more
पं. जवाहरलाल नेहरू (Pandit Jawaharlal Nehru) यांचा जन्म १४ नोव्हेंबर १८८९ रोजी अलाहाबाद येथे काश्मिरी ब्राह्मण कुटुंबात झाला. त्यांच्या आईचे नाव स्वरूपाराणी व वडिलांचे नाव मोतीलाल नेहरू. हे कुटुंब पूर्वी काश्मीरमध्ये राहत होते. त्यांचे मूळ आडनाव ” कौल ” असे होते. या कौल घराण्यातील लोक सुसंस्कृत आणि पर्शियन भाषेचे विद्वान होते.१४ नोव्हेंबर हा दिवस आपण … Read more
सरदार वल्लभभाई पटेल हे एक महान स्वातंत्र्य सैनिक आणि भारताचे पहिले उपपंतप्रधान व गृहमंत्री होते. त्यांनी स्वातंत्र्यानंतर ५६५ संस्थानांना भारतात विलीन करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली, ज्यामुळे त्यांना भारताचे लोहपुरुष म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी वकिली केली आणि म. गांधींच्या प्रभावाखाली स्वातंत्र्य संग्रामात भाग घेतला, बार्डोलीत सत्याग्रहात भाग घेऊन आंदोलनाचे नेतृत्व केले. त्यांचा जन्मदिवस ‘ राष्ट्रीय एकता … Read more
संत नामदेव महाराजांची ओळख संसारिक दुर्दशेवर मात करून आध्यात्मिक साधनेच्या जोरावर सामान्य माणूसही असामान्य संत होऊ शकतो, हे नामदेव महाराजांनी आपल्या जीवन साधनेतून लोकांना पटविलेले आहे. मुक्ती सुखापेक्षाही भक्ती सुखाची थोरवी अधिक आहे आणि संन्यास आश्रमातील दुष्कर उग्र तपापेक्षा गृहस्थाश्रमातील सौम्य व सुखकर नामजपच सामान्य जीवांच्या जीवनाचे सार्थक करील याचा स्वानुभवसिद्ध साक्षात्कार नामदेवांनी भाविक- जनांना … Read more
जन्म ,शिक्षण ,बालपण. अण्णाभाऊ साठे (Annabhau Sathe) यांचा जन्म १ ऑगस्ट १९२० रोजी सांगली जिल्ह्यातील वाटेगावात मातंग कुटुंबात झाला. तो काळ ब्रिटिश राजवटीचा होता. त्यावेळी मातंग समाजाला ब्रिटिशांनी गुन्हेगार म्हणून नोंदविले होते. कुठेही काहीही झाले तरीही पोलीस सर्वप्रथम गुन्हेगार म्हणून नोंद असलेल्या समाजाच्या घरांवर धाड टाकत असत. अण्णांच्या गावांमध्ये एकच शाळा होती. त्यावेळच्या प्रथेप्रमाणे शाळेमध्ये … Read more
वयाच्या चौदाव्या वर्षी सशस्त्रक्रांतीने देशाचे स्वातंत्र्य मिळविण्याची प्रतिज्ञा करणारे पहिले क्रांतिकारक. उत्कृष्ट कवी, नाटककार, विज्ञाननिष्ठ समाज सुधारक ,हिंदू राष्ट्रवादाचे प्रणेते, प्रभावी वक्ते व क्रांतिकारकांचे ते संघटक होते. बॅरिस्टर म्हणून कायदेतज्ञही होते. भारताचा सांस्कृतिक इतिहास हे सावरकरांचे प्रेरणास्थान होते. स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांची माहिती जन्म, बालपण, व शिक्षण. वीर सावरकरांचा जन्म २८ मे १८८३ रोजी नाशिक जवळील … Read more
या लेखात आपण Lokmanya Tilak Information in Marathi म्हणजेच लोकमान्य टिळक यांचे संपूर्ण जीवनकार्य जाणून घेणार आहोत. Lokmanya Tilak Information in Marathi | जन्म व शिक्षण. लो. टिळकांचा जन्म रत्नागिरीत २३ जुलै १८५६ रोजी झाला. त्यांचे खरे नाव केशव असे होते. पण त्यांना लहानपणी बाळ असे म्हणत. त्यामुळे पुढेही बाळ हेच त्यांचे नाव पडले. टिळकांच्या … Read more
शालेय विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे ४०+ मराठी Vakyaprachar अर्थांसहित. परीक्षेसाठी उपयुक्त, सहज समजणारे आणि लक्षात राहणारे वाक्यप्रचार यादीसह. शालेय विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे ‘वाक्यप्रचार’ (Vakyaprachar) अर्थांसहित १) एरंडाचे गुऱ्हाळ- कंटाळवाणे भाषण करणे.२) कणिक तिंबणे-मार देणे.३) कळीचा नारद- भांडणे लावणारा.४) काखा वर करणे- जवळ काही नसणे.५) कणाडोळा करणे- लक्ष न देणे.६) कागदी घोडे नाचविणे – फक्त लेखनात शूरपणा दाखविणे.७) काकदृष्टीने … Read more
परिचय (Introduction)(School Marathi Mhani): मराठी भाषेतील म्हणी म्हणजे अनुभवाचे आणि शहाणपणाचे सार असलेली लहानशी वाक्यं. या म्हणी शालेय विद्यार्थ्यांना निबंध, भाषण, लेखन आणि संवाद यामध्ये खूप उपयुक्त ठरतात. या लेखात आपण ४५ हून अधिक महत्त्वाच्या मराठी म्हणी त्यांच्या सोप्या अर्थासह पाहणार आहोत. या म्हणी वाचून तुम्हाला नक्कीच भाषेचा गोडवा आणि अनुभवाचे सार समजेल. म्हण म्हणजे … Read more
(Ahilyabai Holkar)अहिल्याबाई होळकर – एक आदर्श राणी. कर्तुत्वाचा, चारित्र्याचा आणि नेतृत्वाचा आदर्श ज्या श्रेष्ठ महिले कडून घ्यावा ती श्रेष्ठ महिला म्हणजे आहिल्याबाई होळकर होय. (Ahilyabai Holkar)अहिल्याबाई होळकर बालपण. औरंगाबाद जिल्ह्यातील बीड तालुक्यात सिना नदीच्या तीरावर चौंडी येथे ‘ माणकोजी शिंदे ‘ राहत होते. ते गावचे पाटील होते. इ.स.१७२५ मध्ये त्यांना एक मुलगी झाली. तिचे अहिल्या … Read more
भारतात जे महान पुरुष होऊन गेले, त्यात जागतिक कीर्तीचे महाकवी, तत्त्वज्ञ, साहित्यिक आणि नवीन शिक्षण पद्धतीचे प्रवर्तक म्हणून रवींद्रनाथ टागोरांचे (Rabindranath Tagore) नाव घ्यावे लागते. त्यांना नोबेल पारितोषिक मिळाले, ज्यामुळे ते जगातील पहिले गैर युरोपिय आणि साहित्यातील पहिले गीतकार बनले. जन्म व शिक्षण. रवींद्रनाथ टागोर(Rabindranath Tagore) यांचा जन्म ७ मे १८६१ रोजी बंगालमधील जोजासांको या … Read more
Narasimha Jayanti- नरसिंह जयंतीचे महत्त्व नरसिंह जयंती ही भगवान विष्णूंच्या चौथ्या अवताराच्या जन्माचा उत्सव आहे. या दिवशी भगवान नरसिंह, यांना अर्धा सिंह आणि अर्धा मानव म्हणून ओळखले जाते. त्यांची पूजा केली जाते. या अवताराने हिरण्यकश्यपूचा वध केला, जो त्यांच्या भक्ताला प्रल्हादाचे रक्षण करण्यासाठी होता. वैशाख शुद्ध चतुर्दशी या दिवशी श्री नरसिंह जयंती (Narasimha Jayanti) असते. … Read more
Complete Guide to Akshaya Tritiya 2025 | अक्षय्य तृतीया अक्षय्य तृतीया (Akshaya Tritiya) हिंदू दिनदर्शिकेतील एक दिवस आहे. हिंदू दिनदर्शिकेप्रमाणे वैशाख शुद्ध तृतीया या दिवशी अक्षय्य तृतीया येते. अक्षय्य तृतीया (Akshaya Tritiya) साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक शुभ मुहूर्त समजला जातो. काल- विवेक या ग्रंथामध्ये या दिवशी व्रत करण्याचे महत्त्व विशद केले आहे. जैन धर्मामध्येही या दिवशी … Read more